Kościół Zielonoświątkowy

Porównanie wyznań

Podobieństwa i różnice między wiarą i praktyką
Kościoła Rzymskokatolickiego a Kościoła Zielonoświątkowego

Lp.	Temat	Kościół Rzymskokatolicki	Kościół Zielonoświątkowy

I. Bóg

1.	Bóg
		Trójca Święta. Bóg Trójjedyny: Ojciec, Syn i Duch.	Trójca Święta. Bóg Trójjedyny: Ojciec, Syn i Duch.

2.	Ojciec
		Źródło życia, Suwerenny, Miłosierny, Sprawiedliwy.	Źródło życia, Suwerenny, Miłosierny, Sprawiedliwy.

3.	Jezus
		Mesjasz, Pan, Zbawiciel Jednorodzony Syn Boży. Jako jedna osoba posiada dwie natury, które się jednak nie mieszają. Jest w pełni Bogiem i w pełni Człowiekiem.	Mesjasz, Pan, Zbawiciel Jednorodzony Syn Boży. Jako jedna osoba posiada dwie natury, które się jednak nie mieszają. Jest w pełni Bogiem i w pełni Człowiekiem.

4.	Duch Święty
		Osoba Boska, godna czci; Zesłanie Ducha Świętego w dniu Pięćdziesiątnicy (początek Kościoła).	Osoba Boska, godna czci; Zesłanie Ducha Świętego w dniu Pięćdziesiątnicy (początek Kościoła).

II. Kanon wiary

5.	Pismo Święte
		Nowy Testament 27 ksiąg. Stary Testament 39 ksiąg +7 ksiąg deuterokanonicznych (kanon aleksandryjski).	Nowy Testament 27 ksiąg. Stary Testament 39 ksiąg (kanon palestyński).

6.	Źródła Objawienia
		Pismo Święte. Tradycja. Magisterium Kościoła (Nauczycielski Urząd Kościoła).	Pismo Święte.

III. Dar zbawienia

7.	Zbawienie
		Jezus sprawcą zbawienia. Dar usprawiedliwienia ofiarowany przez Boga z łaski.	Jezus sprawcą zbawienia. Dar usprawiedliwienia ofiarowany przez Boga z łaski.
		Aby otrzymać zbawienie, w chwili śmierci należy być w stanie łaski uświęcającej.
			Dar należy przyjąć przez wiarę i w niej trwać (zaufać Bogu) Podstawą jest uznanie własnej grzeszności i wyznanie grzechów Bogu oraz zaufanie Chrystusowi, czyli uznanie wystarczalności dzieła zbawienia dokonanego przez Jezusa na krzyżu.
		Należy trwać w jedności z Kościołem.
			Dar zbawienia udzielany niezależnie od przynależności do określonego wyznania.

IV. Liturgia

8.	Liturgia główna
		Msza jako bezkrwawa ofiara (pozostająca w ścisłym związku z aktem jedynej ofiary złożonej na Krzyżu).
			Liturgia (publiczna służba Bogu) rozumiana jako ofiara uwielbienia i dziękczynienia.
		Sprawowana przez wyświęconego w Kościele kapłana.
			Sprawuje ją ogół wiernych (kapłaństwo powszechne) pod przewodnictwem osoby ordynowanej.
		Liturgia rozbudowana. Istnieje konieczność zachowania odpowiednich rytów, formuł modlitewnych.
			Duża spontaniczność, czynny udział wiernych. Z modlitw recytowanych zasadniczo: Ojcze nasz, pieśni, Psalmy, Wyznanie wiary. Modlitwa wspólnotowa, improwizowana i spontaniczna, duża rola śpiewu (uwielbianie). Oprócz liturgii modlitwy i Słowa sprawowana jest Wieczerza Pańska.

V. Sakramenty

9.	Ilość sakramentów
		Siedem: chrzest, Eucharystia, bierzmowanie, pokuta, małżeństwo, kapłaństwo, namaszczenie chorych.
			Dwa: chrzest i eucharystia

10.	Istota sakramentów
		Działają ex opere operato. Ich skuteczność polega na udzieleniu łaski mocą samej czynności. Wiara przyjmującego sakrament, choć wymagana, nie jest konieczna, jak w przypadku chrztu dzieci (mówi się wówczas o wierze Kościoła, rodziców chrzestnych...).
			Skuteczność sakramentu uzależniona od wiary przyjmującego. Stąd wykluczona jest zasada ex opere operato.

11.	Chrzest
		W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.	W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.
		Gładzi grzech pierworodny	Chrzest na odpuszczenie grzechów
		i wszystkie grzechy do chrztu.
		Konieczny do zbawienia.
			Chrzest jest przykazaniem Pańskim, a jego konieczność nie podlega dyskusji. Chrzest uznaje się za końcowy akt procesu narodzenia na nowo.

			Chrzest nie tylko wskazuje na nawrócenie i inne rzeczywistości duchowe (takie jak: obmycie i uwolnienie z grzechów, oczyszczenie sumienia ze wszystkich obciążających win, zmartwychwstanie do nowego życia itp.), ale je poświadcza i w wymiarze duchowym urzeczywistnia.

		Udzielany zasadniczo dzieciom (niemowlętom).
			Udzielany jest tym, którzy się upamiętali, nawrócili i uwierzyli w Jezusa, jako osobistego Pana i Zbawiciela (istotna rola doświadczenia spotkania z Bogiem). Może być udzielony dzieciom, jednak dopiero, gdy są one świadome wiary.

12.	Eucharystia
		Sprawowana pod dwiema postaciami	Sprawowana pod dwiema postaciami
		Udzielana wiernym zazwyczaj pod jedną postacią (chleb/opłatek)
			Udzielana wiernym pod dwiema postaciami
		Eucharystia jako ofiara.
			Wieczerza Pańska jako wspólnota (koinonia).
		Wiara w przeistoczenie (transsubstancjacja), w wyniku której chleb i wino zostają przeistoczone w Ciało i Krew
			Wiara w duchową obecność Chrystusa w chlebie i winie, które dla przyjmujących są komunią z Ciałem i Krwią Chrystusa.
		Adoracji Chleba eucharystycznego służą specjalne nabożeństwa oraz Święto Bożego Ciała (Święto Ciała i Krwi Pańskiej).
			Chleba konsekrowanego Słowem Bożym i modlitwą nie adoruje się w żadnej postaci.

13.	Wyznawanie grzechów
		Dokonuje się poprzez sakrament pojednania (spowiedź), absolucji udziela kapłan.
			Wierny jest zobowiązany do wyznawania grzechów Bogu oraz pojednania z bliźnimi. Praktykowana jest spowiedź powszechna (w czasie nabożeństwa). Istnieje możliwość pomocy duszpasterskiej w przypadku wyrażenia woli wyznania win. Rozmowa indywidualna zakończona jest modlitwą/prośbą o absolucję.

14.	Bierzmowanie
		Sakrament umocnienia wiernego (namaszczenia krzyżmem - chrisma), który wcześniej przyjął chrzest, pojednał się z Bogiem w sakramencie pokuty i przystąpił do Eucharystii.
			Wierny po nawróceniu (często przed chrztem) podczas modlitwy wspólnotowej lub indywidualnej otrzymuje namaszczenie Ducha Świętego (chrzest w Duchu), który objawia się w postaci darów łaski (charyzmatów).

15.	Namaszczenie chorych
		Do udzielania sakramentu używany poświęcony olej.
			Modlitwie o chorych często towarzyszą oleje służące do namaszczania, ale nie jest to warunek konieczny do sprawowania takiej modlitwy.
		Sakrament udzielany przez kapłana chorym, określany także jako „ostatnie namaszczenie”.
			Modlitwa o chorych (i potrzebujących) jest częstym punktem liturgii. Organizuje się specjalne nabożeństwa, na których modlitwa w tej intencji jest punktem centralnym.

16.	Kapłaństwo
		Powszechne kapłaństwo. Podział na kler i lud
			Kapłaństwo wszystkich wiernych.
		Wyświęceni mężczyźni.
			Ordynowani do służby mężczyźni, (pastorzy), odpowiadają za sprawowanie nabożeństwa.
		Celibat obowiązuje wszystkich duchownych.
			Celibat nie jest nakazany. Postuluje się, aby pastor był mężem i ojcem.

17.	Małżeństwo
		Związek mężczyzny i kobiety	Związek mężczyzny i kobiety
		Sakrament nierozerwalny. Istnieje prawna droga do uznania małżeństwa za zawarte nieważnie, czyli orzeczenie o nieważności zawarcia sakramentu małżeństwa.
			Rozwód dopuszczalny w przypadku wskazania na grzech wszeteczeństwa (niewierności) jednej ze stron.

VI. Kościół

18.	Struktura
		Kościół rzeczywistością widzialną i niewidzialną (mistyczną). Na czele Kościoła stoi Jezus Chrystus, Głowa i fundament Kościoła	Kościół rzeczywistością widzialną i niewidzialną (mistyczną). Na czele Kościoła stoi Jezus Chrystus, Głowa i fundament Kościoła
		W strukturze Kościoła widzialnego głową jest biskup rzymski (papież), jako Vicarius Iesu Christi (następca Jezusa Chrystusa).
			W strukturze ruchu zielonoświątkowego nie występuje żaden urząd, który można porównać z instytucją papiestwa. Podkreśla się natomiast, że Następcą Chrystusa na ziemi (Vicarius) jest Duch Święty.
		Struktura Kościoła jest monarchiczna (feudalna)
			Zbory-parafie posiadają dużą autonomię w sprawach personalnych (powołania na urząd pastora, starszych zboru, w sprawach dyscyplinarnych wobec członków wspólnoty, w sprawach finansowych)

19.	Przystąpienie do kościoła
		Bramą Kościoła jest chrzest.
			Bramą prowadzącą do Kościoła jest doświadczenie osobistego nawrócenia i zaufanie Jezusowi jako swojemu Panu i Zbawicielowi. Finalnym aktem nowych narodzin jest chrzest, który pieczętuje odpuszczenie grzechów i włącza wiernego w Kościół.

20.	Wykluczenie z kościoła
		Kościół ma prawo ekskomuniki, z którego może korzystać w określonych okolicznościach papież i biskupi.
			Zbór ma prawo ekskomuniki. Wyklucza się ze zboru osobę, która dopuściła się rażących uchybień w sferze moralności lub błędnej doktryny, a wcześniejsze napomnienia nie przynosiły efektu.

21.	Locum kościoła
		Kościoły i kaplice są zdobione.
			Brak wskazań co do wystroju kaplicy. Najczęściej są proste i surowe.
		Istotną rolę pełnią w nich obrazy i rzeźby, liczne ołtarze.
			Kaplice pozbawione wizerunków świętych i ołtarzy.
		Centralnym punktem jest ołtarz i krucyfiks oraz tabernakulum, w którym przechowywany jest Chleb eucharystyczny.
			Istotną funkcję pełni kazalnica, stół komunijny oraz krzyż. Prezbiterium dostępne dla wiernych. Kaplice są ogrzewane, wierni zdejmują wierzchnie okrycia (szatnia).

22.	Stosunek Kościoła do państwa
		Wcześniej istniał ścisły związek Kościoła z państwem. Obecnie Kościół stoi na straży moralności, wyraża też swoją opinię w innych istotnych dziedzinach życia społecznego.
			Podkreśla się rozdział Kościoła od państwa, zwracając uwagę na fakt, że władza pochodzi od Boga, ale sposób rządzenia jest wymysłem człowieka.

VII. Kult i święta

23.	Kult
		Centralnym podmiotem kultu jest Bóg, ku któremu kierowane są modlitwy i którego wierni adorują.	Centralnym podmiotem kultu jest Bóg, ku któremu kierowane są modlitwy i którego wierni adorują.
		Wskazane jest, aby codziennie sprawowana była msza, a wierni wezwani są do brania w niej udziału. Oprócz mszy wierni mają do dyspozycji wiele innych form liturgicznych, różnych w zależności od okresu liturgicznego (nabożeństwa ku czci świętych, szczególnie Matki Bożej; droga krzyżowa, gorzkie żale, kółka różańcowe, etc.). Wierni posiadają wiele możliwości wyrażania swojej pobożności, dopasowanej do potrzeb i wrażliwości.
			Wierni spotykają się na nabożeństwach głównych w niedzielę oraz w inne dni tygodnia. Inne nabożeństwa mają charakter spotkań modlitewnych, uwielbiających, rozważań biblijnych, nauczających, grup wsparcia. Nie ma konieczności, aby spotkania te prowadzone były przez osobę ordynowaną (duchownego).

24.	Pobożność indywidualna
		Pielęgnowanie życia duchowego w oparciu sakramenty. Modlitwa na podstawie pacierza. Zasadniczo dominują formuły wyuczone lub czytane (brewiarz). Pobożność ta ma często związek z kultem świętych (np. patronów) i Matki Chrystusa.
			Centrum życia duchowego wiernego stanowi czytanie i rozważanie Słowa Bożego oraz modlitwa. Dominuje modlitwa improwizowana, a także modlitwa na podstawie Psałterza (Psalmy). Istotną rolę odgrywają dary Ducha Świętego, szczególnie dar języków, zalecany do modlitwy indywidualnej. Post jest traktowany jako osobiste ćwiczenie w pobożności, często oznacza całkowite powstrzymanie się od spożywania posiłków (dzień, kilka lub nawet kilkanaście dni).
		Zachowywanie dni postnych (środa, piątek)
			Kościół nie narzuca postu, choć nieraz zaleca go w określonej, wspólnej intencji. Nie ma jednak żadnych konsekwencji dla tych, którzy go nie zachowują.

25.	Matka Chrystusa
		Otoczona jest szczególnym kultem.
			Maria stanowi wzór postępowania i przykład do naśladowania dla wierzącego. Wierni kultem otaczają wyłącznie Boga (Ojca, Syna i Ducha Świętego), ku któremu kierują modlitwy. Z tego powodu Matka Pana nie jest otoczona żadnym specjalnym kultem, a formy kultu innych osób, poza Bogiem, określa się jako bałwochwalstwo.
		Matka Boża (Theotokos)
			Część środowiska przyjmuje tytuł Matka Boża (Theotokos), choć jednocześnie czyni się to w nawiązaniu do Jezusa Chrystusa, jako Wcielonego Boga.
		Niepokalana Dziewica (poza Jezusem nie miała więcej dzieci)
			Uznaje się jej dziewictwo w chwili poczęcia i narodzin Jezusa. Nie przeczy się możliwości posiadania przez Nią innych dzieci poza Jezusem
		Orędowniczka, Królowa Nieba, Pocieszycielka. Kierowane są do niej modlitwy (szczególnym rodzajem jest różaniec). Wiara w Jej niepokalane poczęcie, (urodzenie bez grzechu pierworodnego) wieczne dziewictwo, wniebowzięcie.
			Odrzuca się nie mające potwierdzenia w Biblii tytuły oraz nie podziela się wiary w niepokalane poczęcie i wniebowzięcie.

26.	Święci
		Określenie święty używane jest na oznaczenie osoby, która po śmierci została uznana za godną życia wiecznego i przebywa już w niebie (proces kanonizacyjny).
			Terminem święci określany jest ogół wierzących w Chrystusa. Pojęcie święty nie jest zarezerwowane dla umarłych, którzy żyli nienaganną wiarą.
		Wstawiają się za wiernymi, żyjącymi na ziemi. Można, a nawet powinno się szukać u nich wstawiennictwa i pomocy, ponieważ żyjąc już w bezpośrednim oglądaniu Stwórcy mogą wypraszać u Niego łaski dla Kościoła.
			Odrzuca się przyczynne modlitwy do świętych jako bezprzedmiotowe. Kult świętych traktowany jest jako przejaw bałwochwalstwa.

27.	Kult zmarłych
		Umarli otoczeni są modlitwą, uprasza się u Boga dla nich łaski, w tej intencji odprawia się msze.
			Zmarli nie potrzebują modlitwy, ponieważ ich los został już postanowiony przez Boga i jest nieodwołalny.

28.	Święta
		Niedziela	Niedziela
		Centrum roku liturgicznego stanowi Wielkanoc, którą poprzedza czterdziestodniowy okres postu, w którym szczególną rolę odgrywa Triduum Paschalne. W okresie wielkanocnym obowiązkiem wiernego jest przystąpienie do sakramentu pokuty i eucharystii
			Największym świętem jest Wielkanoc, co nie oznacza, że związane są z tym jakieś szczególne obowiązki wiernego. Podkreślony bywa anamnetyczny charakter świętowania. Nabożeństwo Wielkanocne poprzedza liturgia Wielkiego Piątku (ustawowe prawo do dnia wolnego), w którym wierni gromadzą się na modlitwie i rozważaniu wydarzenia Krzyża. Niektórzy wierni praktykują tego dnia post.
		Duża ilość świąt i dni świątecznych.
			Mała ilość świąt. Najważniejsze to: Boże Narodzenie (święto Narodzenia Pańskiego) i Zesłanie Ducha Świętego (Zielone Święta; ustawowe prawo do dnia wolnego); od pozostałych nabożeństw różnią się najczęściej kazaniem (okolicznościowe). Oprócz tego zbory obchodzą własne święta. Najbardziej powszechne jest Święto Dziękczynienia (przełom września/października), a także rocznica powstania zboru i inne. Mocno podkreśla się, że każdy dzień dla chrześcijanina jest święty i świętem.
		Przy okazji świąt istnieje możliwość otrzymania odpustów.
			Święta nie mają związku z udzielaniem szczególnych łask Bożych.

VIII. Eschatologia

29.	Życie po śmierci
		Życie duszy po śmierci ciała. Sąd indywidualny, który następuje zaraz po śmierci.	Życie duszy po śmierci ciała. Sąd indywidualny, który następuje zaraz po śmierci.
		W przekonaniu powszechnym (choć nie w teologii) życie wieczne rozpoczyna się w chwili śmierci w łasce uświęcającej.
			Życie wieczne rozpoczyna się w momencie przyjęcia daru zbawienia. Wierzący w Chrystusa zostali osądzeni, gdy upamiętali się, nawrócili i przyjęli dar zbawienia. Osądzone muszą zostać ich uczynki, aby mogła zostać wyznaczona nagroda lub wymierzona kara, która jednak nie oznacza odrzucenia (potępienia).

30.	Piekło i niebo
		Wiara w niebo (życie wieczne) i piekło (stan oddalenia od Boga).	Wiara w niebo (życie wieczne) i piekło (stan oddalenia od Boga).
		Sąd ostateczny: wymiar powszechny
			Sąd ostateczny, w którym sądzeni będą wszyscy żywi i umarli, którzy z różnych powodów nie poznali (nie przyjęli) Jezusa jako Pana i Zbawiciela.

31.	Czyściec i odpusty
		Czyściec (proces oczyszczenia, nie miejsce), przedsionek nieba. Czyściec jest przewidziany dla tych, którzy umarli w stanie łaski uświęcającej, ale chwili śmierci nie mieli uporządkowanego stosunku do rzeczy stworzonych. Ze stanem czyśćca związane są odpusty, które przyczyniają się do zmniejszenia lub do całkowitego usunięcia oczyszczającej kary czyśćca.
			Odrzucenie wiary w czyściec i rolę odpustów. Bóg wraz z winami darował grzesznikowi również karę, jaka mu się należała za popełnione grzechy.

IX. Wychowanie i etyka

32.	Wychowanie religijne
		Obowiązek wychowania religijnego spoczywa w pierwszej kolejności na rodzicach i Kościele.	Obowiązek wychowania religijnego spoczywa na rodzicach i Kościele.
		Dzieci uczestniczące w nauczaniu religii są po chrzcie.
			Dzieci uczestniczące w nauczaniu religii są (najczęściej) przed chrztem; do rzadkości należą chrzty przed ukończeniem 10 roku życia; nawet po ukończeniu katechizacji część młodzieży nie przystępuje do chrztu.
		Zajęcia religii prowadzone przez katechetów w szkołach	Zajęcia religii (Szkółka Niedzielna) prowadzone przez katechetów w szkołach, choć zdecydowanie częściej, z powodu małej ilości dzieci, w punktach katechetycznych zarejestrowanych przy szkołach.

33.	Aborcja
		Aborcja jest grzechem.	Aborcja jest grzechem.

34.	Eutanazja
		Eutanazja jest grzechem.	Eutanazja jest grzechem.

35.	Homoseksualizm
		Homoseksualizm jest grzechem.	Homoseksualizm jest grzechem.

36.	Stosunek do antykoncepcji
		Akceptacja metod naturalnych.	Akceptacja metod naturalnych.
		Negacja innych metod
			Stosowanie innych metod i środków pozostawiona jest sumieniu wiernych (nie są zakazane), pod warunkiem jednak, że środki antykoncepcyjne nie prowadzą do śmierci embrionu (człowieka) oraz nie wpływają negatywnie na płód i matkę.

37.	Stosunek do służby wojskowej
		Służba wojskowa nie jest złem. Należy bronić swojej ojczyzny i swojego życia, nawet za cenę zabicia nieprzyjaciół-agresorów.
			Pełnienie służby wojskowej pozostawia się sumieniu wiernych.

Opracował W. Gajewski